İçeriğe atla
ARKEOİZ

SİT alanı nedir, nasıl anlarım?

Başvuru hazırlamadan önce bakılacak ilk şey, arazinin SİT statüsü ve derecesidir. Derece, o arazide ne yapabileceğini doğrudan belirler.

Dayanak: 2863 sayılı Kanun · 658 sayılı ilke kararı · Yayın: Ağustos 2026 · Okuma süresi ~4 dakika

SİT alanı ne demek?

SİT alanı; tarihî, arkeolojik veya doğal değeri nedeniyle 2863 sayılı Kanun kapsamında koruma altına alınmış, kazı ve müdahalenin yasak veya izne bağlı olduğu bölgelerdir. Mevzuattaki tanımıyla: eski uygarlıkların yer altındaki, yer üstündeki ve su altındaki ürünlerini barındıran yerleşme ve alanlar.

“SİT alanı demek antik kent demek” yaygın bir yanılgı. Bir tarlanın üzerinde hiçbir kalıntı görünmüyor olabilir; alan yine de tescilli olabilir.

Üç derece, üç farklı sonuç

Arkeolojik sit üç dereceye ayrılır ve aradaki fark pratikte belirleyicidir:

DereceNe yapılabilirPratik sonuç
I. dereceBilimsel kazı dışında hiçbir kazı yapılamazDefine arama ruhsatı çıkmaz. Başvuru bu aşamada reddedilir.
II. dereceKoruma kurulu kararına bağlıKullanım ve müdahale koşulları koruma kurulunun kararına göre değişir.
III. dereceİnşaat öncesi sondaj kazısı zorunluYapılaşma mümkün olabilir ancak sondaj kazısı şartına bağlıdır.
Bu ayrım 658 sayılı ilke kararına dayanıyor. Kendi arazinin hangi dereceye girdiğini, bağlı olduğun müze müdürlüğünden veya koruma bölge kurulundan öğrenebilirsin.

Neden bu alanlarda arama yasak?

Bir kültür varlığının asıl değeri bulunduğu bağlamdadır — hangi katmanda, hangi eserlerle birlikte çıktığı. Denetimsiz bir kazı bu bilgiyi geri getirilemez şekilde yok eder; nesne kalır, hikâyesi gider. SİT statüsü tam olarak bu riski önlemek için var.

Arkeoiz haritasında nasıl görünür?

Arkeoiz haritasında SİT alanları kırmızı renkle işaretlenir. Bu bölgeye dokunduğunda uygulama devam etmene izin vermez ve alternatif, arama yapılabilir bir alana yönlendirir — dilekçe süreci hiç başlamaz.

Veri kamu kaynaklarından güncellenir; belirsiz veya güncelliği şüpheli bölgelerde uygulama bunu açıkça belirtir ve tahmin yürütmez. Nihai teyit her hâlükârda müze müdürlüğünden alınır.

İlgili içerikler

Haritayı dene

Arazinin SİT durumunu tek bakışta gör.